Znaczenie wojny. Pytając o wojnę sprawiedliwą - Magdalena M. Baran

Dostępność: dostępny
Wysyłka w: 48 godzin
Cena: 39,90 zł 39.90
ilość szt.
dodaj do przechowalni
Pin It

Opis

Książka stanowi zbiór rozważań o teorii wojny sprawiedliwej wraz z jej odniesieniem do konkretnych przypadków (II wojna światowa, wojna w byłej Jugosławii, ludobójstwo w Rwandzie). Zawiera rys dotyczący historii samej idei, skupia się jednak na jej bardziej współczesnych aspektach, analizując zarówno etykę, jak i prawo związane z ideą wojny. Całość pisana jest zarówno w oparciu o źródła filozoficzne i historyczne, jak i o literaturę faktu oraz dzieła literackie. Głównymi postaciami, które towarzyszą większości esejów są Carl von Clausewitz, Bertrand Russell I Michael Walzer, którzy niejako wyznaczają intelektualne ramy w jakich się poruszam – a zatem od strategicznego myślenia o wojnie, przez narodziny i rozwój współczesnego pacyfizmu, aż po odnowę teorii wojny sprawiedliwej, która na nowo staje się dziś punktem odniesie, rozważań, pytań o jej zastosowanie w coraz to nowszych formach wojny.

Z recenzji prof. Leszka Koczanowicza:

“Nie trzeba chyba specjalnie uzasadniać, dlaczego problem wojny jest niezwykle istotny. Wojna wszak towarzyszy ludzkości od zarania dziejów i lamenty nad okropnościami, jakie są z nią związane zawsze były osnowami dzieł artystycznych i traktów filozoficznych. Zaskakujące jest jednak przy tym, jak mało uwago poświęcone jest samemu zjawisku wojny. Można by mniemać, że tak oczywiste jest, że wojna to samo zło, że zastanawiano się raczej, jak można ją wyeliminować z życia społecznego. Przedmiotem rozważań było więc raczej to, jak ustanowić trwały pokój niż to, czym jest wojna, jakie są jej granice i cechy charakterystyczne.

Tym większe należy się uznanie autorki, która podjęła się  trudnego zadania przeanalizowania różnorakich aspektów wojny. Tytułowe pytanie o wojnę sprawiedliwą jest osią organizującą tok rozumowania autorki, ale jej rozważania odnoszą się do znacznie szerszego obszaru kwestii powiązanych ze zjawiskiem wojny.

Takie stawianie sprawy pozwala autorce na kompleksowe ujęcie wojny jako fenomenu społecznego, kulturowego, a nie tylko politycznego czy wręcz militarnego. Pierwszy rozdział dotyczy dwóch przeciwstawnych postaci: niemieckiego stratega, autora fundamentalnej pracy o wojnie Carla von Clausewitza i angielskiego filozofa, gorliwego pacyfisty Bertranda Russella. Zestawienie takie pozwala skonfrontować dwa odmienne spojrzenia na wojnę, z jednej strony chłodnego fachowca rzemiosła wojennego i filozofa starającego się chronić wartości humanistyczne. Wydaje mi się, że ważne jest, że autorka stara się starannie wyważyć racje obu stron, pokazując, że każda z nich wikła się w swoiste paradoksy. Drugi rozdział dotyczy etycznych problemów, z którymi borykają się dwie grupy najbardziej, jak uważa autorka, zaangażowane w wojnę czyli żołnierze i korespondenci wojenni. Zestawienie tych dwóch grup może wydawać się ryzykowne, jednak Magdalena M. Baran dość przekonywujące uzasadnia jego zasadność pisząc: „Oni bowiem stoją często na etycznym rozdrożu, z jednej strony wyposażeni w swoje kodeksy i powinności, a z drugiej zaś nieustanie konfrontowani z rzeczywistością przekraczającą wszystkie znane im pojęcia.”(s. 62) Autorka szkicowo przedstawia rozwój kodeksu etycznego zawodu żołnierza i jego współczesne formy a także analizuje liczne próby nałożenia etycznych i prawnych ram na sposoby prowadzenia wojen. Co więcej w pracy znajdują się odnośniki do ochrony dóbr kulturalnych i uporządkowania sytuacji po zakończeniu działań wojennych. W pozostałych częściach rozdziału rozpatrywana jest etyka korespondencji wojennych. Autorka pokazuje znaczenie dziennikarskich relacji z działań wojennych, ale też wskazuje na możliwe nadużycia zaufania, gonienie za sensacją i tym podobne zjawiska, które wypaczają sens i misję korespondenta wojennego. Rozdział trzeci dotyczy problemu wojny sprawiedliwej. Magdalena M. Baran rysuje w nim historyczny rys tego problemu od starożytności poprzez średniowieczne do nowożytności. Jednak zasadniczą treścią rozdziału jest krytyczna analiza koncepcji wojny sprawiedliwej Michaela Waltzera. Jest to decyzja uzasadniona wagą, jaką książka ta posiada we współczesnych sporach dotyczących wojny sprawiedliwej. W rozdziale tym autorka zajmuje się jedną z najbardziej aktualnych a jednocześnie najbardziej kontrowersyjnych kwestii jaką jest interwencja humanitarna i wojna prewencyjna. Nie ma w tych kwestiach łatwych odpowiedzi i rozwiązań, z czego autorka zdaje sobie sprawę zarysowując jednocześnie ramy dyskursywne, w jakich spory o prawomocność takich działań są prowadzone.  W rozdziale czwartym autorka pracy podejmuje problem oceny wojen z perspektywy historycznej czyli, jak sugestywnie nazywa ten aspekt wojen, „wojny świadków”. W mojej ocenie wprowadzenie takiego fragmentu pracy jest ze wszech miar uzasadnione. Wojna to przecież nie tylko działania wojenne, ale cały kompleks spraw z nią związany. Pamięć, z którą wiąże się historyczna ocena, jest jednym z najważniejszych wymiarów wojny, szczególnie ważnym ze punktu widzenia etyki, jeśli zależy nam na tym, by nie tylko zwycięzcy pisali historię.

Już samo to pobieżne przywołanie zawartości pracy demonstruje szerokość perspektywy autorki. Magdalena Baran ujmuje temat wojny z różnych punktów widzenia, ale jej rozważania zawsze są podporządkowane ogólnemu celowi teoretycznemu, którym jest określenie, jak można powiązać sprawiedliwość z wojną. W swoich analizach autorka pracy wykazuje się wiedzą dotyczącą wielu obszarów nauk humanistycznych i społecznych. Wiedza ta ma sproblematyzowany charakter, w pracy stawiane są i rozwiązywane problemy, dzięki czemu czytelnik nie tylko podąża za tokiem rozumowania autorki, ale też samodzielnie powinien ustosunkować się do stawianych w pracy tez. Wielką zaletą pracy jest też wykorzystywanie wielu, różnorakich źródeł. Autorka powołuje się na traktaty teologiczne, pisma wojskowych specjalistów od wojny, dzieła filozoficzne, a także, co uważam za szczególnie ważne, na utwory literackie, dzienniki i reportaże. Ta różnorodność źródeł harmonizuje z różnorodnością perspektyw, co sprawia, że czytelnik ma możliwość lepszego wglądu w skomplikowane problemy wojny sprawiedliwej. Pracę czyta się bardzo dobrze, styl autorki jest potoczysty, a jej odwołania do własnego doświadczenia pozwalają czytelnikowi dostrzec ludzki wymiar złożonych problemów teoretycznych”.

Wydawca: Fundacja Liberte!
Seria: Biblioteka Liberte!
Wydanie: pierwsze, 2018
Ilość stron: 358
Okładka: miękka
ISBN: 978-83-61894-03-2

Produkty powiązane

Opinie o produkcie (0)

do góry
Sklep jest w trybie podglądu
Pokaż pełną wersję strony
Sklep internetowy Shoper.pl